Lüks Tüketim Objesi Olarak Sanat?

Kosuth_OneAndThreeChairs

Tablolar, çoğu insan için hayal edilemeyecek paralara satılıyor. Bunda birçok etkenin olduğunu öğrendim. Örneğin o tablonun önceki sahibi de tablonun değerlenmesinde bir o kadar etkili. Bu eserleri alanların, bunları ne kadar sanat aşkıyla aldıkları ya da sadece kendileri gibi zengin arkadaşlarına gösteriş yapmak için mi aldıkları ise belirsiz. Dünyanın en pahalı tablolarını merak edenler Alastair Sooke’un “What Makes Art Valuable?” isimli BBC belgeselini izleyebilirler.

Son zamanlarda galeriler ve müzeler beni oldukça rahatsız etmeye başladı. Bir müzeye girdiğinizde, önemli eserlerin ayrı bir yere yerleştirildiğini, onlar için özel kitapçıklar hazırlandığını görüyoruz.  Hal böyle olunca, bazı eserlerin önünde öbekleşmeler olurken diğerlerine bakan olmuyor. Bunu en son Rijksmuseum’da yaşadım diyebilirim. Herhalde müzede bulunanların yarısı Rembrandt’ın “Night Watch” adlı eserinin önünde toplanmıştı. Bununla da kalmamışlar, önemli olduğu düşünülen eserlerin yanına yıldız konulmuş. İşte tam bu nokta bence oldukça ilginç. Sonuçta insanlar, otomatik olarak bu eserlere daha fazla ilgi duyuyorlar. Ama kendi yorumlarını ikinci plana atıyorlar ve başkaları için değerli olan eserlere bakıyorlar. Aslında böyle uygulamalar, o eserin sanat değerini düşürüyor. Yanlış anlaşılmasın, bence kötü bir sanat olamaz sadece kötü zanaat olur. İnsanların o eserleri özgürce değerlendirmesinin önü kapanmış oluyor. Joseph Kosuth, sanatın objede değil düşüncede yer aldığını söylüyor ve bir eseri anlamlandırmanın sanat olduğundan bahsediyor. Müzelerde ve galerilerde bazı eserlerin ön plana çıkarılması ise onların birer zanaat objesine dönüşmesine neden oluyor. Çünkü artık onları doğal olarak anlamlandırmamız imkansız hale geliyor.

Aynı şekilde galerilerde belli eserler için, bir taban fiyat belirleniyor. Bu da otomatik olarak eseri gerçek anlamda değerlendirmemize engel oluyor. İnsanlar sadece o ünlü sanatçının eserine sahip olabilmek için bu paraları elden çıkarıyorlar. Tabii birçoğunun da onları yönlendiren danışmanları bulunuyor. Bence müze ve galeri gibi yerlerde sanatçıların isimlerinin çıkarılması çok daha doğru olacaktır. Bir örnek verelim, Lacoste marka bir tişörtü ele alalım, aslında herkes bu tişörtlerin 20 liraya satılan tişörtlerden bir farkı olmadığını bilmesine rağmen Lacoste marka tişörtü çok daha pahalı bir fiyata satın alıyor. Aslında adil bir değerlendirmede bulunamıyor.

Sonuç olarak,  müzelerde ve galerilerde insanların neyin değerli olduğuna karar vermesine izin verilmesi, isimler yerine gerçekten eserlerin değerlendirilmesi gerekiyor. Aynı şekilde bir fiyat tabanının belirlenmesi de insanların akıllarını karıştırıyor. Galerinin daha değerli bulduğu eserler, insanlar tarafından daha pahalı olduğu için, daha önemli bir sanat eseriymiş gibi algılanıyor. Bazı sanatçılar zamanla unutulurken, bazıları ön plana çıkabiliyor. Bunda en büyük etken bakış açısı ve insanların bakış açısı zamanla değişiyor.

Tabloların en büyük sorunu, böyle galeriler sayesinde tüketilebilir hale gelmesi. Satın alınan eserler bir daha gün yüzüne çıkamıyor. Müzik ise her zaman insanlığın malı olmaya devam ediyor. Filmler de aynı şekilde, onların DVD’lerini satın alabiliyoruz. Ama bazı tabloları ne yazık ki göremiyoruz. Bunun en büyük nedeni, bahsettiğim bazı şımarık zenginler.  Çok yüksek fiyata aldıkları eserleri birer zanaat objesine çevrimekten başka bir şey yapmıyorlar. Yeni aldıkları şaşaalı bir masa gibi. Çoğu, “Bende şu sanatçının şu eseri var” demek için satın alıyor ve bu tablolar birer dekorasyon malzemesi haline geliyor. Halbuki bu eserler tüm insanlığa ait değil mi? Onları birer sanat haline getiren gören gözler değil mi?

Mehmet Berkay Sülek

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s